Munten schoonmaken doe je het veiligst met een mild middel zoals afwasmiddel en lauwwarm water, een zachte tandenborstel en veel geduld. De methode die je kiest hangt sterk af van het soort munt: een gewone euromunten verdraagt meer dan een zeldzame oude vondst. Kies je de verkeerde aanpak, dan kun je de munt permanent beschadigen en de waarde ernstig verlagen.
Wanneer is munten schoonmaken verstandig en wanneer niet?
Niet elke munt verdient een schoonmaakbeurt. Voor verzamelmunten of munten met historische waarde geldt als vuistregel: was alleen als het echt nodig is. Een lichte patina (de donkere oxidatielaag op oude munten) wordt door verzamelaars juist gewaardeerd. Die laag beschermt het metaal en bewijst de ouderdom van de munt. Poets je die weg, dan daalt de numismatische waarde soms drastisch.
Gewone munten uit je portemonnee of munten die je hebt opgegraven met een metaaldetector mag je gerust schoonmaken. Daar is het risico op waardevermindering klein, en een schone munt is makkelijker te bekijken en te identificeren.
Munten schoonmaken stap voor stap
De meest veilige en veelgebruikte methode werkt als volgt:
- Vul een bakje met lauwwarm water en een paar druppels mild afwasmiddel.
- Leg de munt er een paar minuten in en laat het vuil losweeken.
- Borstel voorzichtig met een zachte tandenborstel. Gebruik kleine, ronde bewegingen en zet weinig druk.
- Spoel de munt af onder schoon, lauwwarm water.
- Dep de munt droog met een zachte doek. Wrijf niet, want dat veroorzaakt kleine krasjes.
- Laat de munt volledig aan de lucht drogen voor je hem opbergt.
Voor hardnekkig vuil of roest op opgegraven munten kun je de munt eerst inweken met WD-40 of een andere lichte olie. Spray of dep de olie erop, laat het een kwartier intrekken en verwijder daarna het losgekomen vuil voorzichtig met een houten tandenstoker of een zachte borstel. Gebruik geen metalen instrumenten, want die krassen het oppervlak.
Materiaal per muntsoort
Koper en brons (zoals de vroegere Nederlandse cent) reageren goed op een bad met afwasmiddel. Hardnekkige groene aanslag (kopergroen) kun je behandelen met een druppel citroensap gemengd met een snufje zout. Laat dit maximaal een paar minuten inwerken en spoel daarna grondig af. Let op: dit is een licht zuur middel dat bij langer contact het koper kan aantasten.
Zilveren munten kun je voorzichtig schoonmaken met een speciale zilverpoets, maar gebruik dit alleen op munten zonder verzamelwaarde. Voor waardevolle zilvermunten is afwasmiddel en water de veiligste keuze.
Gouden munten zijn chemisch gezien stabiel en worden zelden aangetast door vuil. Lauwwarm water met afwasmiddel is hier meer dan genoeg. Gebruik nooit schuurmiddelen of agressieve chemicaliën op goud.
Nikkel en staal (zoals veel moderne euromunten) zijn robuuster en verdragen iets meer. Toch blijft een zachte aanpak het slimst.
Wat je nooit moet doen bij het schoonmaken van munten
Er zijn een aantal fouten die mensen regelmatig maken. Vermijd deze methoden:
- Schuurmiddel of schuurpapier: dit krast het oppervlak en verwijdert de bovenste metaallaag.
- Azijn of cola: deze zuren werken snel maar zijn erg agressief. Ze vreten niet alleen het vuil weg, maar ook de munt zelf.
- Poetsen met een droge doek: wrijven zonder vocht veroorzaakt microscopische krasjes die je met het blote oog pas later ziet.
- Een vaatwasser: het hete water en het krachtige reinigingsmiddel zijn te agressief voor vrijwel elke munt.
- Bleekmiddel of aceton: deze middelen kunnen het metaal chemisch aantasten en zijn niet geschikt voor munten.
Na het schoonmaken: bewaren en beschermen
Een schone munt bewaar je het best in een speciale munthouder van zuurvrij kunststof of in een muntenmap. Zorg dat de munt volledig droog is voor je hem opbergt, want vocht onder een hoes veroorzaakt nieuwe aanslag. Bewaar munten bij voorkeur op een droge, koele plek, weg van direct zonlicht.
Twijfel je over de waarde van een munt? Laat hem dan eerst keuren door een numismaticus (een muntdeskundige) voor je iets schoonmaakt. Een vuile munt die zijn originele staat heeft behouden, is voor verzamelaars bijna altijd meer waard dan een munt die verkeerd is schoongemaakt.